Je hebt niet altijd een notaris nodig om een erfenis af te wikkelen. In veel gevallen kun je een nalatenschap zelf regelen, zeker als de erfgenamen het eens zijn of als er een executeur is benoemd. Een notaris is alleen echt nodig voor specifieke onderdelen, zoals een verklaring van erfrecht die banken soms verplicht stellen. Voor de rest van het traject kun je vaak prima zelf aan de slag.
Wanneer is een notaris wél verplicht?
Een notaris komt in beeld bij een paar specifieke situaties. De bekendste is de verklaring van erfrecht: een officieel document waarmee je aantoont wie de erfgenamen zijn en wie bevoegd is te handelen. Banken vragen hier soms om voordat ze rekeningen vrijgeven, vooral bij grotere bedragen of als er geen testament is. Ook bij het overdragen van een woning (de levering bij de notaris) is een notaris nodig.
In veel andere gevallen — kleine banksaldi, een duidelijk testament met een benoemde executeur — is een verklaring van erfrecht niet altijd nodig. Het loont om per bank na te vragen wat zij precies eisen.
Wat kun je allemaal zelf doen?
Het grootste deel van de afwikkeling kun je zelf regelen:
- de eerste acties na het overlijden, zoals abonnementen stopzetten en instanties informeren;
- de boedelbeschrijving opstellen;
- schulden en rekeningen betalen via een boedelrekening;
- de aangifte erfbelasting voorbereiden en indienen;
- de erfenis verdelen onder de erfgenamen.
Voor al deze onderdelen bestaan geen wettelijke verplichtingen om een notaris in te schakelen. Het scheelt vaak honderden tot duizenden euro's als je dit zelf oppakt.
Een veelgemaakt misverstand
Veel mensen denken dat je altijd 'naar de notaris moet' zodra iemand overlijdt. Dat is niet zo. De notaris is een dienstverlener die je op onderdelen kunt inhuren, geen verplichte tussenpersoon voor de hele afwikkeling. Het misverstand kost mensen onnodig geld en het gevoel dat ze de regie kwijt zijn.
Wat wél belangrijk is: de dingen in de juiste volgorde doen en per stap controleren of je klaar bent. Vergeet je bijvoorbeeld een schuld in de boedelbeschrijving, dan klopt je aangifte erfbelasting later niet.
Hoe houd je het overzichtelijk als je het zelf doet?
Zelf doen betekent niet zonder houvast. Het helpt om per fase precies te weten welke acties er zijn en wanneer een stap af is. Twijfel je op een specifiek punt of een notaris nodig is, dan pak je alleen dát onderdeel bij een notaris op en regel je de rest zelf.
Wil je de regie houden en toch zeker weten dat je niets mist? Het stappenplan om zelf een erfenis af te wikkelen laat je fase voor fase zien wat je regelt, met afvinkpunten per stap en invulbare werkbladen. Zo bespaar je op notariskosten waar het kan, zonder risico op fouten.